Msza święta polowa, wspólne odśpiewanie hymnu, wystąpienia okolicznościowe oraz złożenie wieńców i zniczy pod Mogiłą Pomordowanych - w 83. rocznicę krwawej pacyfikacji wsi przez Niemców, 12 lipca 2026 r. w Mauzoleum odbyły się obchody Dnia Walki i Męczeństwa Wsi Polskiej.
Pamięć o Michniowie pozostaje zobowiązaniem do przekazywania kolejnym pokoleniom prawdy o losach polskiej wsi podczas II wojny światowej.
Uroczystości z licznym udziałem rodzin Ofiar pacyfikacji oraz mieszkańców Michniowa, przedstawicieli Kancelarii Prezydenta RP, przedstawicieli rządu, parlamentarzystów, samorządowców, służb mundurowych, organizacji społecznych i kombatanckich rozpoczęto od powitania uczestników i wprowadzenia pocztów sztandarowych. Dowódcą pocztów sztandarowych był Robert Mazur z Kieleckiego Ochotniczego Szwadronu Kawalerii im. 13 Pułku Ułanów Wileńskich.
Mszy świętej polowej w intencji Ofiar pacyfikacji przewodniczył proboszcz Parafii Wzdół Rządowy ks. Stanisław Picheta w asyście ks. Tomasza Równickiego, wikariusza parafii.
Po nabożeństwie, w pełnej asyście wojskowej, nastąpiło odśpiewanie hymnu państwowego i powitanie gości, wśród których byli obecni m.in. płk Krzysztof Wacławek - doradca Prezydenta RP Karola Nawrockiego, Stefan Krajewski – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Marzena Okła-Drewnowicz - Sekretarz Stanu, Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma, parlamentarzyści ziemi świętokrzyskiej: poseł Krzysztof Lipiec, poseł Andrzej Kryj, poseł Czesław Siekierski, senator Krzysztof Słoń, senator Jarosław Rusiecki, wicewojewoda Michał Skotnicki, przewodniczący sejmiku wojewódzkiego Andrzej Bętkowski, członek zarządu województwa Andrzej Pruś, zastępca Dowódcy Garnizonu Kielce płk. Michał Jankiewicz, zastępca komendanta Centrum Przygotowań do Misji Zagranicznych w Kielcach płk. Krzysztof Matla szef sztabu 10. Świętokrzyskiej Brygady Obrony Terytorialnej i reprezentujący dowództwo 8. Dywizji Piechoty Armii Krajowej płk. Bogdan Prokop.
W dalszej części uroczystości głos zabrali przedstawiciele organizatora, władz państwowych i samorządowych.
- Gdy do Mauzoleum przyjeżdżają dziś ludzie - z przypadku, czy celowo szukający śladów pamięci - rzadko się zdarza, by wychodząc nie okazywali wzruszenia, by historia Michniowa opowiedziana tutaj, właściwie na grobach ofiar, nie dotknęła ich, nie wstrząsnęła. Siedząc w Domu Ciszy, bądź tutaj przy mogile, ocierają łzy, jakby ta zbrodnia wydarzyła się wczoraj, a tutaj leżeli ich bliscy. Ci ludzie często pytają o pamięć - jak ta historia przetrwała. Odpowiedź jest prosta. Dzięki tym, którzy przeżyli i tym, którzy niezmordowanie kiedyś i dziś badają każdy dokument, każde wspomnienie, by poznać prawdę i zrozumieć. Bez świadków tych wydarzeń, bez pracy sędziego Jankowskiego i jego zespołu nie byłoby tego pomnika – nie tylko budynku, instytucji, ale pomnika pamięci. Dziś tę pamięć niesiemy my wszyscy tutaj obecni – niosą ją rodziny pomordowanych, mieszkańcy Michniowa, badacze i pracownicy Mauzoleum – mówił Zastępca Dyrektora Muzeum Wsi Kieleckiej Jarosław Karyś. - Michniów żyje, rozwija się. Michniów uczy pokory wobec historii, Michniów uczy pamięci, Michniów uczy wspólnoty i życia z raną. Razem uczcijmy zatem pamięć o Ofiarach pacyfikacji z 1943 r. – podkreślił.
Przypomniał także, że 9 lutego 2026 r., w wieku 98 lat zmarł sędzia Andrzej Jankowski - człowiek zasłużony dla Michniowa, zaangażowany w projekt budowy Mauzoleum, który prowadził śledztwa wymagające nie tylko ogromnej determinacji, ale także wielkiej empatii. To jemu mieszkańcy Michniowa opowiadali o swoich losach, największych traumach, o swojej tragedii. Wyłuskiwali z pamięci każdy bolesny szczegół, każdy moment.
Ceremonia złożenia wieńców i zniczy pod Mogiłą Pomordowanych zakończyła niedzielne uroczystości, które odbyły się przy pełnym ceremoniale wojskowym. Asystę zapewnili żołnierze Centrum Przygotowań do Misji Zagranicznych w Kielcach pod dowództwem mjr Przemysława Dąbrowskiego.
Organizatorem uroczystości byli: Marszałek Województwa Świętokrzyskiego, Muzeum Wsi Kieleckiej oraz Instytut Pamięci Narodowej.
Patronat honorowy nad uroczystością objął Prezydent RP Karol Nawrocki.
PODZIĘKOWANIE
Dziękujemy wszystkim, którzy przyczynili się do uświetnienia uroczystości i zapewnili bezpieczeństwo uczestnikom – wojskowym, służbom mundurowym, ratownikom medycznym. Ukłony i wyraz szacunku kierujemy do Świadków i Rodzin Pomordowanych. Dziękujemy mieszkańcom Michniowa i przedstawicielom samorządu za wkład w organizację uroczystości i współpracę.
Dziękujemy gościom za obecność i ważne słowa. Dziękujemy zaprzyjaźnionym instytucjom – dyrektorom i pracownikom, przedstawicielom samorządów i organizacji społecznych.
To dzięki Państwu pamięć o Michniowie wciąż żyje.
Dyrekcja Muzeum Wsi Kieleckiej
oraz pracownicy Mauzoleum w Michniowie
